Czujnik czadu montuje się najpierw na odpowiedniej wysokości ściany, potem sprawdza jego działanie, a na końcu regularnie testuje. Problem w tym, że tlenek węgla ma zbliżoną gęstość do powietrza, więc nie opada na podłogę ani nie unosi się pod sufit – miesza się z powietrzem w całym pomieszczeniu. To sprawia, że lokalizacja czujnika wymaga przemyślenia, choć nie jest tak krytyczna jak przy czujnikach dymu. Źle zamontowany czujnik może wykryć zagrożenie z opóźnieniem, które w przypadku czadu bywa śmiertelne.
Optymalna wysokość montażu czujnika czadu
Czujnik czadu powinien znajdować się na wysokości od 1,5 do 2 metrów od podłogi. Ta zasada wynika z właściwości fizycznych tlenku węgla – jego gęstość to 0,967 kg/m³, podczas gdy powietrze ma 1,2 kg/m³. Różnica jest na tyle niewielka, że gaz szybko się miesza i rozprzestrzenia równomiernie.
Wiele osób montuje czujniki na wysokości kontaktu lub włącznika światła, co daje około 1,4-1,5 metra. To praktyczne rozwiązanie, szczególnie gdy czujnik ma wyświetlacz z odczytem stężenia CO – można go wtedy łatwo sprawdzić bez wspinania się na drabinę.
Czujnik zamontowany na wysokości 1,5 metra wykryje niebezpieczne stężenie czadu średnio o 2-3 minuty szybciej niż urządzenie umieszczone przy suficie.
Dlaczego nie montować czujnika przy suficie
Choć producenci dopuszczają montaż sufitowy, nie jest to najlepsze rozwiązanie. Tlenek węgla nie unosi się aktywnie do góry – dociera tam przez mieszanie z powietrzem, co zajmuje więcej czasu. W pomieszczeniu z piecem czy kominkiem ciepłe powietrze faktycznie może ponieść cząsteczki CO wyżej, ale w sypialni czy korytarzu tego mechanizmu już nie ma.
Kolejny problem to dostępność. Czujnik przy suficie trudniej regularnie testować, a wymiana baterii staje się uciążliwa. Urządzenia z wyświetlaczem LCD tracą sens, gdy nikt nie widzi wskazań.
Czy można zamontować czujnik nisko
Teoretycznie tak, praktycznie – niekoniecznie. Montaż poniżej 1 metra od podłogi zwiększa ryzyko fałszywych alarmów. W tej strefie jest więcej kurzu, wilgoci i zabrudzeń, które mogą zakłócać pracę czujnika. Jeśli w domu są dzieci lub zwierzęta, niski czujnik może zostać przypadkowo uszkodzony.
Są jednak sytuacje, gdy niższy montaż ma sens – na przykład w pomieszczeniu z bardzo wysokim stropem (powyżej 4 metrów). Wtedy lepiej zamontować czujnik na wysokości 2-2,5 metra niż pod samym sufitem, gdzie powietrze może być nieruchome i słabo mieszane z resztą pomieszczenia.
Odległość od źródeł spalania
Czujnik nie może wisieć zbyt blisko pieca, kominka czy kotła gazowego. Minimalna odległość to 1,5-3 metry w poziomie od urządzenia grzewczego. Dlaczego? Bezpośrednio przy źródle spalania mogą występować krótkotrwałe, niewielkie emisje CO, które są normalne podczas rozpalania czy dogaszania. Czujnik umieszczony za blisko będzie reagował na te naturalne wahania, co prowadzi do fałszywych alarmów.
Jednocześnie czujnik musi być na tyle blisko, żeby szybko wykryć realne zagrożenie. Dlatego w pomieszczeniu z piecem najlepsze miejsce to ściana boczna, w odległości około 2 metrów od urządzenia – na wysokości 1,5 metra.
Specyfika pomieszczeń z kominkiem
Kominek to szczególny przypadek. Podczas normalnej pracy nie emituje czadu do pomieszczenia, ale awaryjne sytuacje się zdarzają – cofnięcie dymu przy złym ciągu, nieszczelność przewodu, otwarcie drzwiczek przy tlącym się ogniu. Czujnik powinien znajdować się w tym samym pomieszczeniu co kominek, ale nie na wprost wylotu.
Jeśli salon z kominkiem ma antresolę lub galerię, warto zamontować drugi czujnik na górze. Ciepłe powietrze unosi się wraz z ewentualnymi produktami spalania, a osoba śpiąca na antresoli jest szczególnie narażona – czad działa szybciej na leżące osoby.
Montaż w sypialni i pomieszczeniach nocnych
Sypialnia to priorytetowe miejsce dla czujnika czadu. Podczas snu człowiek nie wyczuje objawów zatrucia – bólu głowy, nudności, dezorientacji. Pierwszym sygnałem bywa utrata przytomności.
W sypialni czujnik montuje się na ścianie naprzeciwko łóżka, w odległości minimum 1 metra od poduszek. Chodzi o to, żeby alarm był wyraźnie słyszalny i natychmiast wybudził śpiących. Wysokość standardowa – 1,5-1,8 metra. Jeśli w sypialni jest klimatyzator lub nawiewnik, czujnik powinien być z boku od strumienia powietrza, nie bezpośrednio w nim.
- Unikać montażu nad grzejnikiem – ciepłe powietrze unoszące się ku górze może tworzyć „barierę” dla czadu
- Nie montować w narożnikach – tam powietrze cyrkuluje najsłabiej
- Trzymać z dala od okien – przeciągi mogą opóźnić detekcję
- Sprawdzić, czy alarm jest słyszalny przez zamknięte drzwi
Ile czujników i gdzie konkretnie
Jeden czujnik to absolutne minimum, ale tylko dla małego mieszkania bez urządzeń spalających paliwo. Realistycznie potrzeba więcej.
W domu jednorodzinnym z kotłownią, kominkiem i garażem plan montażu wygląda tak: jeden czujnik w kotłowni (jeśli jest oddzielna) na wysokości 1,8 metra, drugi w salonie z kominkiem – 2 metry od kominka na ścianie bocznej, trzeci w korytarzu nocnym między sypialniami. Jeśli garaż przylega do domu, dodatkowy czujnik przy drzwiach prowadzących z garażu do wnętrza.
W mieszkaniu z piecem gazowym: jeden w kuchni (jeśli tam jest piec) – ale uwaga, minimum 3 metry od kuchenki gazowej, żeby uniknąć fałszywych alarmów od spalania podczas gotowania. Drugi w sypialni lub korytarzu nocnym.
Garaż jako źródło zagrożenia
Włączony silnik samochodu w garażu produkuje ogromne ilości tlenku węgla. Jeśli garaż jest zintegrowany z domem, czad może przedostawać się do pomieszczeń mieszkalnych przez nieszczelności, drzwi, wentylację. Czujnik w garażu montuje się na ścianie naprzeciwko bramy, w odległości około 3 metrów od miejsca postojowego, na wysokości 1,5 metra.
Ważne: w garażu temperatura może spadać poniżej zera. Trzeba wybrać czujnik przystosowany do pracy w niskich temperaturach – standardowe modele domowe często mają zakres pracy od +5°C wzwyż.
Błędy montażowe, które kosztują życie
Najczęstszy błąd to montaż tylko w kotłowni i przekonanie, że to wystarczy. Jeśli kotłownia jest szczelnie zamknięta, czujnik tam umieszczony ostrzeże za późno – czad zdąży się już rozprzestrzenić po domu.
Drugi problem to montaż w miejscach z ograniczoną cyrkulacją powietrza – za szafą, w zabudowie meblowej, w ślepym korytarzyku. Czujnik musi mieć swobodny dostęp do powietrza z pomieszczenia.
Trzeci błąd: ignorowanie zaleceń producenta dotyczących wilgotności. W łazience bezpośrednio nad prysznicem czujnik szybko ulegnie uszkodzeniu. Jeśli w łazience jest piec gazowy (stare budownictwo), czujnik montuje się możliwie daleko od źródeł pary wodnej.
Badania pokazują, że 40% ofiar śmiertelnych zatrucia czadem miało w domu czujnik – ale był źle umieszczony lub miał rozładowane baterie.
Testowanie i konserwacja po montażu
Po zamontowaniu czujnika na odpowiedniej wysokości trzeba go przetestować. Większość modeli ma przycisk testowy – należy go przytrzymać przez kilka sekund. Alarm powinien włączyć się natychmiast. To sprawdza tylko działanie syreny, nie czujnika CO.
Prawdziwy test to sprawdzenie, czy czujnik reaguje na czad. Można kupić specjalny spray testowy z niewielką ilością tlenku węgla – pryskając go w kierunku czujnika z odległości około 20 cm, urządzenie powinno zaalarmować w ciągu 1-2 minut. Takie testy robi się raz na pół roku.
Co miesiąc warto odkurzać czujnik miękką szczotką – kurz i pajęczyny na otworach wentylacyjnych mogą opóźnić detekcję. Baterie wymienia się zgodnie z zaleceniem producenta, zazwyczaj raz w roku. Modele z baterią litową działają 7-10 lat, potem wymienia się całe urządzenie.
Czujniki czadu mają ograniczony czas życia – sensor elektrochemiczny zużywa się po 5-7 latach. Data ważności jest zazwyczaj wydrukowana na obudowie. Po tym czasie czujnik trzeba wymienić, nawet jeśli nadal wydaje się działać. Stary sensor może nie zareagować na niskie stężenia CO lub odpowiedzieć z opóźnieniem.